Rouw en werk: hoe gaat u daar als werkgever mee om?

Een dierbare verliezen is een ingrijpende gebeurtenis. Vroeg of laat krijgen veel medewerkers hiermee te maken. En iedereen gaat op zijn of haar eigen manier met rouw en werken om. Waar de ene medewerker graag wil blijven werken en dat juist als afleiding ervaart, heeft de andere medewerker tijd en rust nodig. Tijdens het rouwproces kan het werk tijdelijk een minder hoge prioriteit zijn. Ook kunnen er tijdens het rouwproces fysieke en mentale klachten ontstaan waardoor een medewerker het werk tijdelijk minder goed of niet kan uitvoeren. Hoe gaat u als werkgever om met rouw en werk? En hoe zit het met rouwverlof?
Rouw En Verlof

Rouwproces

Er komt veel af op medewerkers die een dierbare verliezen. Als het om een partner, kind, ouder of een ander familielid gaat, moet er vaak ook nog veel geregeld worden voor de uitvaart. Soms is er op zo’n moment niet veel tijd om stil te staan bij het verlies, of dringt het verlies nog niet door. In dat geval komt de rouw pas later. Iedereen gaat op zijn of haar eigen manier om met verlies. Maar er is wel gebleken dat de meeste rouwende medewerkers de volgende fases doorlopen in het rouwproces:

  1. Ontkenning 
  2. Protest (of boosheid)
  3. Onderhandelen en vechten
  4. Depressie
  5. Aanvaarding 

Hoelang iemand rouwt is niet te voorspellen. Het wisselt van dagen tot soms meerdere jaren dat iemand een rouwproces doorloopt. Een verlies heeft pas een plekje gekregen als iemand er af en toe aan denkt, maar het verdriet niet langer zijn of haar leven beheerst.


Fysieke en mentale klachten tijdens het rouwproces

Tijdens een rouwproces kunnen medewerkers te maken krijgen met fysieke en/of mentale klachten. Zo kunnen eetgewoontes veranderen door veel meer of minder te eten en drinken dan daarvoor. Medewerkers kunnen ook last krijgen van vermoeidheid, concentratieproblemen, slapeloosheid en overactief gedrag. Daarnaast kan rouw ook samengaan met gevoelens van angst, agressie, schuld, verwarring, opluchting, droefheid en/of depressie.


Rouw op het werk en verzuim

Er verandert veel in het leven van iemand die rouwt. De lege plek die een dierbare letterlijk en figuurlijk achterlaat kan een grote impact hebben. Medewerkers die nog midden in het rouwproces zitten stellen vaak andere prioriteiten. In veel gevallen verdwijnt het werk dan naar de achtergrond. Fysieke en mentale klachten, of een combinatie daarvan, kunnen er ook toe leiden dat een rouwende medewerker (tijdelijk) niet of niet goed in staat is zijn of haar werk uit te voeren.

Vakbond CNV deed onderzoek naar de gevolgen van rouw onder 1100 werkenden. Uit het onderzoek bleek dat rouw een enorme impact heeft op de werkvloer. Miljoenen werkenden krijgen met rouw op het werk te maken. 1 op de 10 werkenden die een dierbare heeft verloren, krijgt een burn-out door de combinatie van rouw en werken. Een kwart van de ondervraagden kan langere tijd niet goed functioneren.

Van de mensen die deelnamen aan het onderzoek heeft bijna de helft (44%) in de afgelopen 10 jaar een dierbare verloren. Daarvan heeft 33% zich kort ziekgemeld en 9% heeft zich voor langere tijd ziekgemeld. Ook moest 16% van hen vakantiedagen opnemen omdat hij of zij niet goed kon functioneren vanwege rouw op het werk. 26% van de rouwenden is weer te snel aan het werk gegaan

Ondersteuning van de rouwende medewerker door de werkgever

Werkgevers die rouwende medewerkers goed ondersteunen door de juiste aandacht en betrokkenheid te geven, kunnen (langdurige) uitval beperken. Onvoldoende rouwbegeleiding vanuit werkgevers kan leiden tot hoger en langdurig verzuim. Ook kan het leiden tot lagere productiviteit, verminderde motivatie en een lagere betrokkenheid van de medewerker bij de organisatie. Er zijn zelfs medewerkers die daarom een organisatie verlaten.

Het is dus belangrijk dat u en uw collega’s een rouwende medewerker aandacht blijven geven, ondersteunen en begrip tonen tijdens het rouwproces. Maar hoe doet u dat? Iemand ondersteunen bij rouw op het werk is maatwerk. De ene persoon is heel open en vindt het fijn om zijn of haar verhaal kwijt te kunnen over het verlies. De andere persoon vindt het lastig om erover te praten of heeft er geen behoefte aan en wil op het werk vooral afleiding vinden. Het is aftasten wat werkt en op basis van goede gesprekken met uw rouwende medewerker een oplossing op maat te vinden. Hieronder geven wij u praktische informatie en tips over hoe u rouwbegeleiding als werkgever kunt aanpakken:

Rouwprotocol

Stel een rouwprotocol op. Heeft u die al? Loop het dan nog eens door. In dit protocol legt u bijvoorbeeld vast hoe u en uw medewerkers omgaan met rouw op het werk. Hierin kunt u ook tips voor medewerkers en leidinggevenden opnemen over hoe zij kunnen omgaan met een rouwende collega. In dit protocol kunt u ook een checklist opnemen met zaken die moeten gebeuren. Zoals het informeren van naaste collega’s en de directie, het bespreken van rouwverlof en de werkoverdracht.

Rouwproces

Zorg dat u kennis van rouwprocessen heeft, zodat u bijvoorbeeld signalen van fysieke en/of mentale klachten kunt herkennen. En zodat u beter weet hoe u uw rouwende medewerker kunt ondersteunen.


Betrokken zijn

Steun uw rouwende medewerker door bijvoorbeeld naar de uitvaart te gaan. Stuur een kaart en laat weten dat u er voor hem of haar bent. Vraag regelmatig hoe het gaat, hoe diegene zich voelt en waar hij of zij behoefte aan heeft. Op die manier laat u zien dat u betrokken blijft.

Met collega’s in gesprek over het verlies

Andere collega’s spelen ook een belangrijke rol bij de ondersteuning van een rouwende collega op werk. Vaak nemen zij tijdelijk het werk over. Wanneer hun rouwende collega weer aan het werk is, merken zij het sneller als degene last heeft van fysieke en/of mentale klachten. Collega’s kunnen een betrouwbare en goede ondersteuning zijn tijdens het rouwproces. Houd als werkgever goed in de gaten of de rouwende medewerker zich vrij voelt om te praten over het verlies met naaste collega’s. Bied vooral de gelegenheid om erover te praten en speel in op behoeftes. Laat iemand ook met rust als diegene hier geen behoefte aan heeft. Vraag of er collega’s zijn die ervaring met rouw hebben. Geef hen een rol als buddy waar de rouwende medewerker terecht kan als hij of zij een moeilijk moment heeft.


Neem initiatief

Een rouwende medewerker die het moeilijk heeft, is vaak niet (goed) in staat om zelf initiatief te nemen voor het onderhouden van contact. Neem daarom als werkgever zelf het initiatief door regelmatig contact op te nemen om te vragen hoe het met diegene gaat. Dit maakt het ook makkelijker om op een later moment te praten over rouw en werken.


Erkenning

Geef de medewerker de ruimte om te rouwen op het werk. Verdriet kunnen uiten, ook bij collega’s en de werkgever, is heel belangrijk voor de rouwverwerking.


Rouw kan op veel gebieden het leven beïnvloeden

Laat merken dat u beseft dat rouw op veel gebieden het leven kan beïnvloeden en dat het lang kan duren voordat een medewerker weer volledig meedraait. Toon begrip voor de situatie en accepteer het als iemand nog niet in staat is om volledig mee te draaien en rouw en werken te combineren.


Kijk naar mogelijkheden bij rouw op het werk

Kijk samen met uw rouwende medewerker naar de belastbaarheid en mogelijkheden. Soms is iemand niet in staat om het volledige aantal uren per week te werken, maar kan diegene wel aan het werk blijven met minder uren. Ook kan het verlichten van het werk helpen om iemand aan het werk te houden. Bijvoorbeeld door bepaalde verantwoordelijkheden niet bij hem of haar neer te leggen. Laat uw medewerker aangeven wat hij of zij wel of niet kan.

Schuldgevoelens

Na het overlijden van een dierbare kunnen er schuldgevoelens bij nabestaanden zijn. Bijvoorbeeld wanneer een dierbare is overleden door zelfdoding. Veel nabestaanden gaan zich na het overlijden afvragen of zij iets hadden kunnen doen om het overlijden te voorkomen. Dit kan een groot schuldgevoel geven en impact hebben op de mentale gezondheid van een rouwende medewerker. Praat erover met elkaar en schakel wanneer nodig professionele hulp in.



Professionele hulp

Als u merkt dat een medewerker vastloopt, kijk dan samen naar mogelijkheden voor professionele hulp. Soms kan een psycholoog of een coach helpen bij het verwerken van rouw. Ook kunnen zij mogelijk helpen om rouw en werken te combineren. Is er iemand waarover u zich zorgen maakt? Of wilt u advies bij het opzetten of verbeteren van suïcidepreventie in uw bedrijf? De website van 113 biedt hulp specifiek aan professionals.  

Noteer de sterfdag

Elk jaar komt de sterfdag terug. Dit kan een belangrijke dag zijn voor de medewerker om bij stil te staan. Stuur een kaartje namens het bedrijf of team op die dag. Op die manier toont u begrip voor de situatie en biedt u troost.



Rouw en werk

In Nederland is er niets in de wet vastgelegd over rouw en werk en hoe het precies zit met rouwverlof. Wel kan het zo zijn dat er afspraken over rouwverlof zijn vastgelegd in een cao. In sommige cao’s zijn er wel bepalingen die medewerkers recht op rouwverlof geven. De medewerker kan dan, afhankelijk van wat de cao-partijen hebben afgesproken, een aantal dagen per periode (gedeeltelijk) betaald of onbetaald verlof opnemen. Daarbij kan het zo zijn dat er voorwaarden gelden voor de relatie van de medewerker tot de overledene. Als het bijvoorbeeld om een naaste gaat zoals een partner, kind of ouder kunnen er andere bepalingen gelden dan voor minder nauwe relaties, zoals een kennis.

Als werkgever kunt u ook afspraken over rouwverlof vastleggen in de arbeidsovereenkomst met de medewerker. Bijvoorbeeld als er geen cao-bepaling is voor rouwverlof. Op die manier kunt u wel bepalingen voor rouwverlof vastleggen. Bekijk uw cao goed of dit ook voor u geldt.

Als werkgever kunt u ook afspraken over rouwverlof vastleggen in de arbeidsovereenkomst met de medewerker. Bijvoorbeeld als er geen cao-bepaling is voor rouwverlof. Op die manier kunt u wel bepalingen voor rouwverlof vastleggen. Bekijk uw cao goed of dit ook voor u geldt.

Als een medewerker meer verlof nodig heeft dan is vastgelegd in de cao of de arbeidsovereenkomst, dan kan hij of zij calamiteitenverlof opnemen. Dit kan verschillen van een aantal uren tot enkele dagen tussen overlijden en uitvaart. Overleg in dit soort situaties met uw medewerker waar hij of zij behoefte aan heeft. Tijdens het opnemen van calamiteitenverlof gaat dit niet af van de vakantiedagen en wordt het loon doorbetaald. Heeft een medewerker na het overlijden en de uitvaart alsnog meer tijd en ruimte nodig, bijvoorbeeld om voor de kinderen te zorgen? In dat geval biedt het zorgverlof uitkomst. Kijk voor meer informatie over de verschillende verlofregelingen op de website van CNV.

Deze informatie is met zorg samengesteld en wordt regelmatig geactualiseerd. Toch kan het gebeuren dat bepaalde informatie niet meer actueel is. Als dit het geval is, dan verwijzen wij u naar onze disclaimer